ضدیخ نقش مهم وکاربردی را در موتورهای خودرو به عهده دارد عدم استفاده از ضدیخ و فقدان آن در خودرو مشکلاتی به همراه خواهد داشت .استفاده از ضدیخ درفصل سرما وزمستان مانع یخ زدگی ودر تابستان و فصل گرم مانع بخارشدن آب یا رسیدن به نقطه ی جوش می شود .ضدیخ مایعی است با رنگ های مختلف که کارکردهایی مانند ضدجوش آوردن خودرو دارد و مانع زنگ زدن جداره داخلی موتور خودرو می شود.
ضدیخ ترکیبی است که مانع انجمادوتبخیرآب موجود در رادیاتور می شود این عمل کارکرد بهینه ی موتور را در پی دارد واز زنگ زدگی وخوردگی قطعات همچنین رسوب جلوگیری می نماید.بخاطرداشته باشید که هرگز نمی توانیدآب را جایگزین ضدیخ نمائید زیرا که استفاده از آب علاوه بر اینکه موجب یخ زدن موتور وخسارات متعدد خواهد شد پس از گذشت مدتی باعث فرسایش وسائیدگی قطعات خودرو نیز خواهد شد.
ممکن است در هنگام مطالعه ی مقالات یا مراجعه جهت خرید ضدیخ و توضیحات فروشنده با این تردید مواجه شده باشید که چه نوع ضدیخی را خریداری نمائید و آیا ضدیخ اسیدی بهتر است یا ضدیخ روغنی؟ و اصولا تفاوت این دونوع ضدیخ در چیست ؟وبرای هرخودرویی کدام نوع مناسب تر است؟
در این مطلب قرار است که ما با انواع ضدیخ آشنا شویم و تفاوت آنها را بشناسیم لذا با ما همراه باشید .امید که در پایان این مطلب پاسخ مناسبی برای سئوال های خود یافته باشید.
همانطور که می دانید برای شناسایی ضدیخ وتشخیص نوع آن (اسیدی یا روغنی) بایستی به رنگ بندی آن توجه نمود . ضدیخ های روغنی که معمولا با رنگ سبز تولید می گردند قدیمی ترین وشناخته شده ترین ضدیخ موجود در جهان است که در بسیاری از خودروها مورد استفاده قرار می گیرند. نوع دیگرضدیخ اسیدی است که در چند دسته متنوع با رنگ بندی های مختلف نارنجی، صورتی ، قرمز وآبی تولید و روانه ی بازار مصرف می شوند که تفاوت رنگ به دلیل ساختار شیمیایی ونوع ترکیب آنهاست که هررنگ دارای ویژگی خاصی است که هریک توسط شرکت های خودروسازی توصیه شده است .آنچه مهم است که بدان توجه شود مراجعه و مطالعه ی دفترچه ی راهنمای خودرواست ودوم اینکه پیداکردن ضدیخی که سازگار با خودرو باشد وهمچنین برای سرریز کردن و پرکردن سیستم خنک کننده باید از همان نوع استفاده کرد.
ضدیخ روغنی:
ضدیخ روغنی باتمام خودروها سازگاری دارند و به طور گسترده در بازار موجود است.
قیمت این نوع ضدیخ کمتر ازنوع اسیدی بوده واز لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه است
طول عمر ضدیخ روغنی کمتر از اسیدی است و بعد از یکسال ونیم و یا نهایتا سه سال ویاطی مسافت حدود 50هزار کیلومتر باید تعویض و جایگزین گردد.
ازآن جایی که ضدیخ های روغنی تکنولوژی ساخت پائینی دارند براحتی در کارگاه های کوچک تولید و عرضه می گردد به همین دلیل لازم است در موقع خرید حتما به نشان های معتبر و شناخته شده توجه نمائید.
ضدیخ های روغنی معمولا برای خودروهای قدیمی مناسب بوده و علامت اختصاری آنها (IAT) است این علامت اختصاری از عبارت Inorganic Additive Technology گرفته شده است.لازم به ذکر است که این نوع ضدیخ همانند انواع اسیدی قابلیت ضدجوش وضد خورندگی را دارند .
ضدیخ روغنی با انواع پیشرانه ها اعم از دیزلی ، دو زمانه و همچنین پیشرانه های موتورسیکلت ها سازگاری دارد و دامنه ی استفاده از آنها بسیار بالاست.
ضدیخ روغنی بسیار سمی است و به دلیل مزه ی شیرین ورنگ آن به نظر خردسالان و کودکان یک خوراکی جذاب است که توجه آنان را جلب می نماید از آنجا که حادثه خبر نمی کند توصیه می شود این ضدیخ و کلیه ی ملزومات خودرو را از دسترس کودکان خود دور نگه دارید و هرگز این نوع مایعات را به محل سکونت خود منتقل ننمائید . مورد بعد این است که متاسفانه این نوع ضدیخ دارای اثرات زیست محیطی است هرچند این اثرات در ضدیخ های اسیدی نیز وجود دارد اما به مراتب این نوع زیان بارتر است .
ضدیخ های روغنی هم به صورت خالص در بازار موجود است و قابلیت عرضه دارد و هم ممکن است توسط برخی شرکت ها با آب ترکیب شده وهمانند کولانت ها بصورت آماده عرضه گردند .
نکته ای که باید به آن توجه نمود این است که ضدیخ یا آنتی فریزی که در ابتدا ماهیت روغنی دارد با گذشت زمان ماهیت خود را ازدست خواهد داد و اسیدی خواهد شد و زمانی که ضد یخ روغنی به اسیدی تبدیل شود برروی قطعات تاثیر گذاشته و آن ها را فرسوده خواهد کردکاهش مقاومت ضد یخ باعث می شود که عملکرد مناسب آن منتفی شده و نتواند به درستی وظیفه ی خود را درسرما وگرما انجام دهد .درهنگام استفاده از ضدیخ حتما اطلاعات مربوط به نوع آن (روغنی، اسیدی ، یا ترکیبی) را مطالعه نمائید که معمولا این اطلاعات برروی آن درج و نوشته شده است .
رنگ و قوام ضدیخ می تواند نشانه ای از روغنی بودن آن باشد ضد یخ های روغنی معمولا تیره تر و غلیظ هستند و بوی آن شبیه به بوی روغن است . برای تست می توانید مقدار کمی ضدیخ را در آب بریزید اگر به خوبی حل نشده و برروی آب شناور ماند احتمالا روغنی است و بعنوان راه دوم می توانید با استفاده از نوار PH میزان آن را اندازه گیری نمائید چنانچه کمتر از 7 است ضدیخ اسیدی است در حالی که ضدیخ روغنی 7 ویا بالاتر از آن است . آزمایش حرارتی نیز یکی دیگر از راه هایی است که نشان می دهد ضدیخ از چه نوعی است ضدیخ روغنی به آرامی تبخیر می شود در حالی که ضد یخ اسیدی دارای بخارات تند و خطرناک است درهنگام آزمایش فاصله ی مناسب و استفاده از ماسک ودستکش را فراموش نکنید واز هرگونه چشیدن یا استنشاق آن خودداری نمائید. درنهایت مشاوره با تولید کننده یا تامین کننده و تعمیرکاران خودرو می توانند دراین زمینه به شما کمک نمایند.
انواع ضدیخ های روغنی:
ضدیخ های روغنی انواع مختلفی دارند که هریک دارای ویژگی و کاربردهای خاصی است .
ضدیخ بر پایه ی نفت (معدنی) :
این نوع ضدیخ معمولا از نفت خام استخراج و برای استفاده درسیستم های خنک کننده ی موتورهای احتراق داخلی مناسب است .
ضد یخ سنتزی (بر پایه استر):
این نوع ضد یخ ها از ترکیبات سنتزی تولید می شود و معمولا دارای خواص بهتری دربرابر زنگ زدگی و اکسیداسیون هستند.
ضد یخ با افزودنی خاص( مواد ضد زنگ):
این نوع ضد یخ که حاوی مواد افزودنی است که از زنگ زدگی و خوردگی در سیستم های خنک کننده جلوگیری می نماید.
ضدیخ با مواد ضد کف:
این نوع ضد یخ ها به کاهش حباب ها و کف در سیستم های خنک کننده کمک می کنند.
ضدیخ مخصوص خودروهای دیزلی:
این نوع ضدیخ برای موتورهای دیزلی طراحی شده اند تا از آسیب به موتور جلوگیری نمایند.
ضدیخ صنعتی:
این نوع ضدیخ برای استفاده در ماشین آلات صنعتی وتجهیزات سنگین طراحی شده وبا توجه به ترکیبات خاص بکار گرفته شده در آن می توانند دماهای بالا را تحمل نمایند.
انواع ضد یخ اسیدی:
ضدیخ های اسیدی با نام ضدیخ هیبریدی نیز شناخته می شوند .
این نوع ضدیخ از تکنولوژی ساخت بالاتری برخوردار بوده و به دلیل ساختار شیمیایی متفاوت و افزودنی ها و مواد ارگانیک باعث می شود کارکرد بیشتری داشته باشند،عمربالاتر ومفیدتری نیز دارندومناسب خودروهایی است که تکنولوژی ساخت بالاتری در قطعات فلزی و غیر فلزی دارند.
ضدیخ های اسیدی غالبا از قیمت بالاتری برخوردار هستندونیاز چندانی به تعویض مکرر ندارند.
به دلیل ساختار شیمیایی پیچیده و تکنولوژی بالا توسط شرکت های معتبر.بزرگ ساخته می شوند که به همین دلیل دارای ضمانت کیفیت می باشند.
از آنجایی که ضدیخ های اسیدی سازگاری بیشتری با محیط زیست دارند هم ازسوی شرکت های بزرگ خودروسازی وهم از سوی فعالان محیط زیست مورد تایید بوده و بیشتر استفاده می گردند.اگرچه میزان سمی بودن این نوع ضد یخ کمتر از نمونه ی روغنی است اما باتوجه به اینکه مواد شیمیایی است همچنان توصیه می گردد که از دسترس کودکان و خردسالان دور نگه داشته شود.
ضدیخ اسیدی از نوع OAT:
ضد یخ های نارنجی یا قرمز با نشان اختصاری OAT شناخته می شوند که مخفف عبارت Organic Acid Technology است .این نوع ضدیخ دارای افزودنی های اسیدی ارگانیک است که خواص بهتری به همراه طول عمری بالاتر درحدود سه الی پنج سال و یا طی مسافتی حدود 160 هزار کیلومتر دارد همچنین میزان سمی بودن آن از نوع سبز رنگ کمتر است .این ضدیخ برای خودروهایی که توسط شرکت های جنرال موتورز و فولکس واگن تولید می شود مناسب بوده و توصیه می گردد هرچند ممکن است بجز این دو نوع شرکت ، برخی از خودروسازان دیگر نیز این نوع ضد یخ را توصیه کرده باشند .
ضد یخ اسیدی از نوع HOAT :
ضدیخ های هیبریدی که با نام اختصاری HOATشناخته می شوند ، حاصل ترکیب ضدیخ های ارگانیک و غیر ارگانیک است که از عبارت Hybrid Organic Acid Technology گرفته شده است . ترکیبات این ضدیخ برگرفته از IAT و OAT است که به دلیل داشتن افزودنی های بیشتر ، خورندگی کمتری نسبت به سایر ضدیخ ها داشته وعمر این نوع به بالاتر از پنج سال یا طی مسافتی برابر با 160 هزار کیلومتر می رسد.این نوع ضدیخ دارای رنگ زرد است اما بسته به نوع انتخاب شرکت تولید کننده می تواند در انواع رنگ های نارنجی و صورتی همچنین بنفش و آبی نیز تولید گردد که اگر چه شناخت آن را مشکل می کند اما می توان از نام اختصاری آن را شناخت واستفاده کرد. لازم به ذکر است که این نوع ضد یخ توسط خودروسازان آمریکایی (فورد و کرایسلر) توصیه و مورد استفاده قرار می گیرد.
ضدیخ اسیدی از نوع Si-OAT :
این نوع ضدیخ درواقع همان ضدیخ های OAT هستندکه در ترکیب آنها از سیلیکات استفاده شده ونام خود را از عبارت Silicated Organic Acid Technology گرفته شده است و رنگ آن نیز بنفش است .این نوع ضدیخ با ترکیبات سیلیکاتی و اسیدهای ارگانیک، مورد استفاده خودروسازان آلمانی ازجمله مرسدس بنز ، آئودی، پورشه و فولکس واگن می باشد.ازلحاظ طول عمر نیز اگر بخواهیم این نوع را مورد بررسی قرار دهیم باید بگوئیم این نوع ضدیخ حدود پنج سال و یا طی مسافتی درحدود 250هزار تا 500هزار کیلومتر کارایی دارد.
ضد یخ اسیدی از نوعPH-OAT :
ضدیخ اسیدی ازنوع PH-OAT که ممکن است با نام P-OAT نیز شناخته و معرفی گردند ، دارای ترکیبات فسفات است و ممکن است به رنگ آبی یا قرمز و حتی سبز عرضه گردد. نام کامل این نوع ضد یخ هاPhosphate Organic Acid Technology است و از ترکیب ضد یخ های OAT با ترکیبات فسفاتی ساخته می شود . عمر این ضدیخ ها همانند ضدیخ های سیلیکاتی بسیار بالا بوده و عمدتا از سوی خودروسازان آسیایی مورد استفاده قرار می گیرد و در حدود 15 سال یا طی مسافتی حدود 350 هزار کیلومتر کارایی دارد رنگ آن سبز است و ازسوی شرکت هایی همانند هیوندای ، سوبارو، سوزوکی ، اینفینیتی ، کیا، مزدا، میتسوبیشی و نیسان مورد استفاده قرار می گیرد.همچنین تویوتا برای محصولات خودش و یا زیر مجموعه هایش مثل لکسوس ، از این ضدیخ قرمز رنگ استفاده می کند . در نظر داشته باشید شرکت هایی مثل آکیورا ،هیوندا ، سوزوکی ، سوبارو ، اینفینیتی نیز از این نوع ضد یخ با رنگ آبی برای محصولاتشان استفاده می کنند .بنابراین از این ضد یخ با دو نوع رنگ متفاوت در بعضی از شرکت ها نیزتوصیه و استفاده می گردد .
تفاوت ضد یخ با کولانت:
اما چیزی که در بازار به آن کولانت گفته می شود در واقع همان ضد یخ اسیدی با تنوع رنگ است که آن را بیشتر برای خودروهای خارجی می بینیم . به عبارتی دیگر مایعی را که ما ضدیخ می دانیم در مراجع خودروی خارجی به نام کولانت یا Antifreeze نامیده می شود . رنگ بندی های مختلف کولانت بیان کننده ی ساختار شیمیایی آنهاست که با ترکیبی صحیح از آب و ضد یخ به شکل آماده جهت مصرف عرضه می گردد .چنانچه اقدام به خرید کولانت بصورت خالص می نمائید برای رقیق کردن آن باید با مقدار آبی مخلوط شود که نسبت ترکیب روی بسته بندی درج گردیده است . تا مصرف کننده به جای استفاده از آب حاوی املاح ، از یک سیال کاملا مناسب برای خودروی خود استفاده نماید.
نکات بسیار مهم:
اگرچه از انواع ضد یخ می توان برای خودرو استفاده کرد اما بهتر است به توصیه ی سازنده که در دفترچه راهنمای خودرو نوشته شده است دقت نمائید به این دلیل که بعضی از ضد یخ های اسیدی ، سازگاری طولانی مدت با قطعات مربوط به سیستم خنک کننده نداشته باشند و در نتیجه بعد از گذشت مدتی مشکلاتی از قبیل خراب شدن نشت بندها یا آسیب دیدگی قطعات فلزی در خودرو مشاهده گردد .
نکته ی بعدی که بسیار حائز اهمیت است اینکه دونوع مختلف ضدیخ را هرگز با هم مخلوط نکنید و به شدت پرهیز نمائید .به عبارتی دیگر نمی توان ضد یخ روغنی و ضد یخ اسیدی را مخلوط نمود و حتی از دونوع ضد یخ اسیدی متفاوت نیز نمی توان استفاده کرد چرا که این کار باعث می شود ترکیبات شیمیایی با قابلیت خورندگی بالا ترکیب شده ودر نتیجه سبب آسیب جدی به قطعات فلزی و غیر فلزی شود همچنین ترکیب ضدیخ های متفاوت می تواند باعث ایجاد یک سیال سنگین شده و از حرکت روان و سریع آّب در سیستم خنک کاری خودرو جلوگیری نماید.
چنانچه به هردلیلی تمایل دارید که از ضدیخ دیگری استفاده نمائید که با نوع قبلی متفاوت است لازم است که حتما سیستم خنک کننده را از نوع قبلی تمیز و پاک نمائید که این عمل در اصطلاح خودرویی به فلاش کردن معروف است به این ترتیب که هیچ اثری از ضد یخ قبلی نبایستی در سیستم خودرو وجود داشته باشد
استفاده از کولانت ها یا همان ضد یخ های اسیدی از نوع استاندارد آن برای خودرو مفید خواهد بود و به دلیل ساختار شیمیایی این مایعات ماندگاری آنان بیشتر و کارکرد آنها نیز تضمین شده توسط شرکت سازنده است .
بهتر است انواع قطعات یدکی، روغن و مایعاتی همانند ضد یخ را از نمایندگی ها و فروشگاه های معتبرخریداری نمائید .
از آنجا که با گذشت زمان رنگ ضد یخ تغییر می کند تشخیص ماهیت ضد یخ کاری دشوار است برای تشخیص بهتر است از تعمیرکاران خودرو کمک بگیرید.
وبعنوان توصیه ی آخر در هنگام استفاده از ضد یخ ، بهتر است قبل از ریختن آن در موتور ماشین ، مقدار کمی از آن را تست و از نظر یخ زدن آزمایش نمائید.
