قبل از هر بررسی و بحثی در ابتدا می پردازیم به معنای لاستیک سایی .
وقتی مکانیک یا متخصص خودرو می گوید خودروی شما دچار لاستیک سایی شده است دقیقا چه منظوری دارد؟
آیا این مورد قابل رویت است؟ آیا خطرآفرین است؟ راه حل و رفع این مشکل چگونه است ؟
همانگونه که می دانید بخش مهمی از ایمنی خودرو وابسته به سلامت چرخ هاست .لاستیک ها بار وزن وسیله نقلیه را بردوش می کشند و در صورت هرگونه خرابی ، می تواند اختلال جدی ایجاد نموده و حادثه آفرین باشند .
هرزمان که متوجه شدید آج لاستیک از بین رفته و سطح تایرها صاف شده است و بدون لمس لاستیک قابل دیدن است لاستیک سایی رخ داده است و این یک هشدار برای راننده محسوب می گردد .
ممکن است راننده تصور کند میزان این سایش وسیع نبوده و نمی تواند مشکل جدی ایجاد نماید اما در نظر داشته باشید اگر در همان ابتدا که متوجه این مشکل شدید دلیل آن را یافته و پس از دریافت علت، موضوع را حل نمائید ازلحاظ مالی و زمانی به صرفه تر است .
دلایل شایع لاستیک سایی:
معمولا لاستیک سایی در خودروهای قدیمی بیشتر دیده می شود اما به این معنا نیست که خودروهای جدید با این معضل روبرو نخواهند شد .پس می توان گفت :
خودروهای قدیمی به دلیل اینکه مدت زمان طولانی تری استفاده شده اند و اصطحکاک مداوم تر تایر با سطح زمین داشته اند و آج آن ها به مرور زمان از بین رفته است. به عبارتی دیگر هرچقدر زمان استفاده از لاستیک بیشتر باشد احتمال خرابی آن نیز افزوده می گردد.
از بین رفتن زاویه های تنظیم از دیگر دلایل ساییدگی لاستیک است.
نحوه رانندگی در تغییر شکل لاستیک های خودرو نقش دارد .مثلا: راننده ایی که مدام تیک آف می کند دور از انتظار نیست که لاستیک های خودرویش دچار مشکل ساییدگی شود.
نقص در فنربندی، جلو بندی و فرمان از دیگر عوامل لاستیک سایی است.
اگر علائم ظاهری در لاستیک مشاهده نشد چگونه متوجه شویم خودرو در وضعیتی قرار داردکه دچار لاستیک سایی شده است؟
فرمان خودرو :
تنظیم بودن و هدایت پذیری فرمان از جمله نشانه هایی است که لاستیک ها درست کار می کنند. اگر درحین رانندگی فرمان خودرو به سمت دیگری کشیده شود و یا زمانی که فرمان خودرو را رها می کنید انحراف خودرو از مسیر اصلی صورت بپذیرد باید این موارد را چک کنید .
1- نامتوازن بودن باد لاستیک و 2- میزان نبودن فرمان.
هم راستایی لاستیک:
هم راستا نبودن لاستیک از دلایل اصلی فرسایش وساییدگی است بنابراین برای جلوگیری از این امر حتما از متخصصان و تعمیرکاران حرفه ای بهره گیری نمائید.
فنربندی خودرو:
فنربندی علاوه بر اینکه درایمنی و رانندگی راحت نقش مهمی دارد . این فنرها هستند که از ضربه ها در دست انداز جلوگیری می کنند . اگر فنرها خراب شوند و آسیب ببینند به بخش های دیگر خودرو از جمله لاستیک ها فشار وارد می شود.
جلو بندی خودرو:
مشکلاتی که در جلوبندی خودرو به وجود می آید هم روی چرخ ها اثر می گذارد . پس اگر جلوبندی خودرویتان دچار اشکالات فنی شده است مثلا سروصدایی قابل ملاحظه تولید می کند ، حتما به فکر اصلاح وضعیت باشید چرا که این مشکل بزودی ساییدگی لاستیک را ایجاد خواهد کرد.
انواع لاستیک سایی:
اگر لاستیک های خودروی شما از کنار لاستیک دچار ساییدگی شود به دلیل آن است که باد لاستیک کم بوده و به قسمت های کناری فشار وارد شده است بنابراین با کنترل باد تایر می توانید این مشکل را برطرف نموده و همیشه این موضوع را بررسی کنید واجازه ندهید لاستیک خودرو کم باد باشد.
اگر لاستیک بصورت یکطرفه دچار ساییدگی شده باشد به معنی عدم تعادل در توزیع وزن و یا فشارروی تایرها و بعبارتی دیگر فشار نامناسب باد لاستیک است اگر باد کم باشد لبه بیرونی و اگر باد زیاد باشد سایش مرکزی ایجاد می شود.توئین یا توآوت می تواند باعث شود که یک سمت تایر بیشتر با جاده تماس داشته باشد .خودروهای ایرانی پراید یا پژو که دارای سیستم تعلیق ساده تری هستند به دلیل فرسودگی کمک فنرها یا بوش های جلوبندی دچار ساییدگی می شوند.
اگر ساییدگی لاستیک را در وسط مشاهده کردید که موجب ساییدگی شده است نشانه ی این است که لاستیک خودرویتان را بیش از اندازه باد کرده اید .باد زیاد بخش وسطی لاستیک را تحت فشار قرار می دهد ودچارساییدگی می شود.
ساییدگی لبه های بیرونی لاستیک چه دلیلی دارد ؟
Camber&Caster کامبر و کاستر زوایای چرخ Alignment هستند که بیانگر موقعیت چرخ خودرو است اگر تنظیمات آنها به هم بخورد موجب لاستیک سایی می شوند .تنظیم این دوقطعه تاثیر بسیار مهمی در افزایش طول عمر قطعات خودرو دارند.
تیز شدن لبه ی لاستیک :
تیز شدن لبه ی لاستیک نیز در نتیجه تنظیم نبودن چرخ ها و زوایای مربوط به آنهاست این مورد را نیز درنظر داشته باشید تا مانع یک مشکل جدی شوید.
پله شدن لاستیک:
پله شدن لاستیک ار مشکلات بسیار شایع است و به دلیل بالانس نبودن چرخ ها ایجاد می شود و دلیل دیگر مربوط به سیستم فنربندی است .
پله شدن یعنی بخشی از سطح لاستیک دچار فرو رفتگی و بیرون زدگی می شود البته حمل بار نیز می تواند یکی دیگر از عواملی باشد که لاستیک را دچار ساییدگی می نماید.
Positive Camber چیست؟
معمولا لاستیک سایی از سمت چرخ جلو از بیرون رخ می دهد و یک الگوی رایج سایش محسوب می شود که معمولا به دلیل زاویه کامبر مثبت مربوط می شود به این معنی که : جایی که چرخ ها به سمت بیرون متمایل هستند وفشار برروی لبه ی بیرونی ایجاد می شود پس لبه ی بیرونی آج سریعترصاف شده و ممکن است خودرو به سمت مخالف کشیده شود.
دلیل دیگر کم بادبودن تایراست که موجب شده است تا شانه های بیرونی تحت فشار بیشتر قرار گیرند . رانندگی در جاده هایی که ناهمواری بیشتری دارند و به دلیل مداومت ضربه به چرخ ها ، موجب می شود تا زوایای استاندارد تغییرکرده و لاستیک سایی از بیرون ایجاد گردد.
Negative Camberچیست؟
علت لاستیک سایی چرخ جلو از داخل اغلب مربوط می شود به زاوایه کامبرمنفی به این معنی که چرخ ها به سمت داخل متمایل شده و وزن خودرو برروی لبه ی داخلی متمرکز می گردد این مسئله معمولا در خودروهایی رخ می دهد که دارای سیستم تعلیق فرسوده هستند ، جایی که بوش ها یا سیبک ها لق شده اند و قادر نیستند چرخ را در موقعیت درست قرار دهند.
فشار باد نامناسب، کم باد بودن ، ضربه به شاسی یا اکسل هم می تواند از دلایل این مسئله باشند. نشانه ی شایع این موضوع نیز صدای جیغ لاستیک ها در پیچ و یا ناپایداری در سرعت های بالاست.
نتیجه گیری:
بعنوان ختم کلام این مقاله به این نکات توجه فرمایید:
رفع مشکل لاستیک سایی مستلزم شناسایی دقیق و بررسی علت و رفع مشکل پیش آمده است .
سعی کنید فشار باد تایرها را بر طبق توصیه ی شرکت سازنده ی خودرو تنظیم نمایید .
از تنظیم زوایای چرخ توسط متخصصین و مراکز و نمایندگی های معتبر غافل نشوید. این فرآیند شامل اندازه گیری و تنظیم کامبر ، کاستر و توئین است.
عمق آج لاستیک را بررسی نمایید عمق استاندارد آج باید حداقل 1.6میلی متر باشد اگر تفاوت عمق در نقاط مختلف بیش از 1سانت باشد لاستیک سایی رخ داده است ابزار اندازه گیری عمق آج Tread Depth Gauge است .
لرزش فرمان در سرعت بالا ، کشیده شدن خودرو به یک سمت در جاده صاف ، صدای غیر عادی چرخ ها را سریعا بررسی و برطرف کنید.
برای تشخیص لاستیک سایی یک طرفه ، خودرو را بوسیله جک بلند کرده و چرخ را بچرخانید تا الگوی سایش را پیدا کنید بخاطر بسپارید درموارد پیشرفته ممکن است لاستیک ها گرم تر از حد معمول شده و با افزایش سوخت خودرو نیز روبرو شوید.
مکانیک های حرفه ای و متخصصین با استفاده از دستگاه های دیجیتال اندازه گیری زوایای چرخ را انجام می دهند و رانندگان هم با چک کردن ماهانه ی تایر می توانند لاستیک سایی را تشخیص داده و مانع پیشرفت مشکل شوند .
با خودرویی که دچار لاستیک سایی شده است رانندگی نکنید.درموارد شدید حتما نسبت به تعویض تایرها اقدام نمایید .
هر 10 هزار کیلومتر لاستیک ها را نزد متخصصان برده ومورد بررسی قراردهید آنها بااستفاده از دستگاه های دیجیتال ، در صورت وجود ایراد و اشکال در رفع آن اقدام خواهند کرد .
سالانه جلوبندی خودرو را بررسی نمائید تا چنانچه فرسودگی وجود داشت شناسایی و قطعه ی معیوب تعویض گردد.
قطعات فرمان خودرو را بررسی کرده و رفع ایراد نمائید.
به میزان بودن چرخ ها توجه کنید چهارچرخ باید عمود برزمین بوده و در یک راستا باشند.
آج لاستیک ها را بررسی کنید لاستیک بدون آج یا آجی که دچار خوردگی و ساییدگی شده است یعنی تهدید ایمنی خودرو راننده و سرنشینان
با توجه به فصل و دما فشار باد لاستیک های خودرو را تنظیم نمائید کم باد بودن و یا پرفشار بودن لاستیک شما را بزودی با لاستیک سایی مواجه خواهد کرد.
سبک رانندگی تان را تغییر دهید رانندگی با سرعت بالا و غیر مطمئن ،سرعت نامناسب در پیچ ها ، اجتناب از بار اضافی ، ترمز گرفتن های ناگهانی و پی درپی ، حرکات نمایش تیک آف زدن ، دونات و… باعث اصطحکاک شدید لاستیک و کف زمین و ساییدگی خواهد شد .
ترمز گیری شدید یا شتاب گیری ناگهانی به دلیل وارد آوردن نیروی نامتوازن به چرخ ها عامل مهم لاستیک سایی محسوب می شود و به سیستم فرمان و تعلیق نیز آسیب های جدی وارد خواهند کرد.
سیبک و طبق خودرو وموج گیر هایتان را توسط متخصصان و تعمیرکاران مورد بررسی قراردهید
اگر شاسی خودرو به دلیل تصادف آسیب ببیند و قطعات خودرو آسیب ببیند قطعا با پدیده لاستیک سایی روبرو خواهید شد.
درصورت خراب بودن کمک فنر ها یا بوش ها ، سریعا نسبت به تعویض آن اقدام نمائید.
درفصل تابستان به دلیل گرما و تابش مستقیم نورخورشید لاستیک ها دچار ترک خوردگی می شوند . پس خودرو را در سایه پارک نمایید
ازآنجایی که لاستیک های جلویی خودرو بیشتر در معرض ساییدگی هستند بهتر است بصورت تناوبی بین لاستیک های جلو و عقب جابجایی انجام دهید تا میزان آسیب را کنترل نمائید
